Σελίδες

Δευτέρα 16 Απριλίου 2012

Graffiti - Τέχνη ή "βανδαλισμός";

Φανοστάτης, Πλατεία Εξαρχείων

Ιστορία: H ιστορία του Graffiti ταυτίζεται με εκείνη των επιγραφών. Μια μορφή graffiti συναντάμε σε αρχαίους τάφους, στα ερείπια ιστορικών πόλεων όπως η Ρώμη και η Πομπηϊα, καθώς επίσης (κατά κόρον) σε χριστιανικές κατακόμβες. Σήμερα οι κοινωνίες αντιλαμβάνονται το graffiti σαν μορφή βανδαλισμού και στις περισσότερες χώρες διώκεται ποινικά.

Η αρχέγονη μορφή του ανάγεται στα 30.000 π.χ. περίπου, όταν ο προϊστορικός άνθρωπος ζωγραφίζει σε σπήλαια χρησιμοποιώντας κόκκαλα ζώων και πρωτόγονες χρωστικές ύλες. Αυτές οι δημιουργίες γίνονταν συχνά με τρόπο τελετουργικό, σε τοποθεσίες που αποτελούσαν «άβατο» για τους μη μυημένους. Τις περισσότερες φορές αποτύπωναν στους τοίχους σπηλαίων εικόνες από τη ζωή των ζώων και από κυνηγετικές εκστρατείες. Αυτή η μορφή πρώϊμου graffiti συνέβαλε στο να φωτιστεί κατά πολύ το τοπίο, σχετικά με τον τρόπο ζωής του προϊστορικού ανθρώπου. Για παράδειγμα η “Σαφαϊτική” μια πρωτογενής αραβική διάλεκτος, δεν θα ήταν γνωστή χωρίς τις σπηλαιογραφίες...

Το graffiti στην Αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη: Το πρώτο δείγμα “graffiti” στην Αρχαία Ελλάδα συναντάμε στην Έφεσσο. Οι αναφορές λένε πως πρόκειται για “διαφήμιση” ενός τοπικού οίκου ανοχής σε πλακόστρωτο δρόμο της εποχής και αποτελείται από ένα αποτύπωμα εταίρας που η παλάμη της αμυδρά αναπαριστά την καρδιά και πλαισιώνεται από ένα αποτύπωμα ποδιού και έναν αριθμό. Αυτό σύμφωνα με άλλους δηλώνει ότι ο αδελφός της εταίρας βρισκόταν εκεί κοντά και το αποτύπωμα του χεριού συμβόλιζε την πληρωμή.

Η ανασκαφή της Πομπηϊας που καταπλακώθηκε από τον Βεζούβιο φέρνει στο φώς πολλές ενδείξεις για τη σημασία της τοιχογραφίας “graffiti” κατά τη ρωμαϊκή εποχή. Βλαστήμιες, ξόρκια, πολιτικά συνθήματα ακόμα και ερωτικοί στίχοι γράφονται στους τοίχους της προχριστιανικής Ρώμης. Να ένα δείγμα στίχων ερωτικής απογοήτευσης που βρέθηκε σε αρχαίο ρωμαϊκό τοίχο:

Quisquis amat. veniat. Veneri volo frangere costas

fustibus et lumbos debilitare deae.

Si potest illa mihi tenerum pertundere pectus

quit ego non possim caput illae frangere fuste;
Όποιος αγαπά, ας πάει στο διάβολο.

Θέλω να κόψω τα αστεία της Αφροδίτης

και να της στραβώσω τα πόδια

χτυπώντας τη με ένα ρόπαλο

Αν εκείνη μπορεί να σπάσει την ευαίσθητη καρδιά μου,

Γιατί κι εγώ να μη της δώσω μια στο κεφάλι;
Το graffiti σήμερα: Σήμερα το graffiti συνδέεται με την κουλτούρα του hip-hop και αναρίθμητες από τις τεχνοτροπίες του έχουν τις καταβολές τους στο μετρό (subway) της Νέας Υόρκης. Graffiti εκπληκτικής ομορφιάς μπορεί να δει κανείς στα περισσότερα βαγόνια του νεοϋρκέζικου subway. Στην Ευρώπη, τα πρώτα δείγματα σύγχρονου πολιτικού graffiti συναντάμε στα γεγονότα του Μάη του '68° χαρακτηριστικό σύνθημα της εποχής ήταν το “Η ανία είναι αντεπαναστατική”. Αντίστοιχη ήταν κατά τις δεκαετίες του '60 και του '70, η εξέλιξη του rock'nroll graffiti στο λονδρέζικο subway. Το σύνθημα “Ο Κλάπτον είναι θεός” κυριάρχησε για πολύ καιρό στους τοίχους του Λονδίνου.

Το graffiti στη σύγχρονη Ελλάδα: Στην κατοχική Ελλάδα, στη μεταπολεμική περίοδο και ιδιαίτερα στη χούντα, το σύνθημα πήρε τη μορφή της αντίστασης. Η μεταπολίτευση χαρακτηρίστηκε από πολιτικά συνθήματα, με πιο αντιπροσωπευτικό εκείνο που εκφράζει την αναρχοαυτόνομη αντίληψη. Σήμερα ρατσιστικά, οικολογικά, αναρχικά συνθήματα, συνθήματα γηπέδου, θρησκευτικά, συνεχίζουν την παρουσία τους, στους τοίχους των ελληνικών πόλεων.


To graffiti ανδρώθηκε στην Ελλάδα από κλειστές ομάδες (crew), οι οποίες δημιούργησαν τα πρώτα Graffiti στα τρένα των ΗΣΑΠ και του ΟΣΕ στις αρχές του '90. Τα πρώτα ακούσματα της ραπ μουσικής, το πρώτο hiphop συγκρότημα (TXC), η έλευση των περιοδικών, των βιβλίων («Spraycan Art») και των σπρέι, τους έδωσαν τη δυνατότητα να αποκτήσουν ένα ακόμη δέλεαρ. Ακολούθησαν επισκέψεις ξένων writers, (Colorz, Bez κλπ) το 1992-93, οι οποίοι βοήθησαν τα νέα μέλη με την εμπειρία τους.

Τα σχολικά κτίρια αποτέλεσαν τις προσφορώτερες επιφάνειες για τη δημιουργία και παρουσίαση των έργων και η μίμηση από πολλούς νεαρούς δεν άργησε. Όπως δεν άργησαν και οι αντιδράσεις, με απειλές για αποβολές και κατηγορίες για βανδαλισμούς. Σήμερα η φύλαξη των σχολείων επιτρέπει μόνον παρεμβάσεις που γίνονται κατόπιν αιτήσεως και εγκρίσεως.

Τα βαγόνια των ΗΣΑΠ και του ΟΣΕ δέχτηκαν και αυτά τις πρώτες πινελιές των writers και οι «επεμβάσεις» συνεχίζονται και σήμερα. Το μετρό «παίρνει σειρά», αποτελώντας το μεγαλύτερο δέλεαρ για τους παράνομους writers, οι οποίοι «βρίσκουν τον δρόμο ζωγραφίζοντας τις επιθυμίες τους». Τα έργα τους όμως δεν εμφανίστηκαν ποτέ μπροστά στα μάτια των επιβατών, αφού τα βαγόνια αποσύρονταν και καθαρίζονταν άμεσα.

Πώς αντιμετωπίζεται σήμερα: Το graffiti συνεχίζει τον δρόμο του και στην Ελλάδα με εκδηλώσεις να ανάβουν «φλόγες» και νέες ομάδες να δημιουργούνται, προσωπικές πρωτοβουλίες να ομορφαίνουν χώρους μακριά από τη δημοσιότητα κ.λπ.

Enviro: Σχεδιασμός Graffiti στην Ερμούπολη - Εκδηλώσεις Re-Act 2009 
Χωρίς να διαφέρουν σε τίποτα από το εξωτερικό, οι αντιδράσεις του ελληνικού κοινού ποικίλλουν: άλλοι το θεωρούν βανδαλισμό, άλλοι τέχνη και άλλοι απλώς graffiti!!
Enviro – Πηγές Wikipedia, Καθημερινή
Αναδημοσίευση από: http://www.enviro.gr/eikastika/fotografia/2019/1004071270633934_5115101311/lightbox_slideshow.php

Τρίτη 10 Απριλίου 2012

ΠΡΟΣΟΧΗ, ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΜΕ ΠΙΝΕΛΟ ΜΠΟΓΙΑΤΖΗ!!!

(ΟΛΑ ΤΑ ΒΑΦΕΙ, ΟΛΑ ΤΑ ΜΑΧΑΙΡΩΝΕΙ)
-----------------------------------------------------------

Όχι, με τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει αυτός ο κόσμος…

Συνωστισμός καθημερινών σφαλιάρων κρύβουν τον ήλιο, σβήνοντας και το παραμικρό ίχνος χαμόγελου…

Είναι ν’ απορεί κανείς με την κατάντια του εγκεφάλου μας. Αρχίζω να πιστεύω ότι πραγματικά μας ψεκάζουν με δόσεις ηλιθιότητας…

Πώς είναι δυνατόν να ’χεις αναπνευστικό πρόβλημα, και αντί να πας στον πνευμονολόγο γιατρό, να ζητάς γιατρειά από τον σιδερά της γειτονιάς σου…

Σήμερα το πρωί έπεσε η ματιά μου στο ανάγλυφο της πλατείας - που είναι θύμηση της αδελφοποίησης της πόλης ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ με την πόλη SAINT-BRIEUC της ΓΑΛΛΙΑΣ - και στραβώθηκα…
Αφιερωμένο στην αδελφοποίηση της Αγίας Παρασκευής με τη Γαλλική πόλη Saint
Γλύπτης : Κυριάκος Ρόκος

Για τον Θεό που πιστεύετε, αντί το γλυπτό να αποκατασταθεί από εξειδικευμένους συντηρητές, ο Δήμος το έβαψε ΧΡΥΣΟ με λαδομπογιά, χωρίς να ρωτήσει κανέναν για τις συνέπειες, ούτε καν τον γλύπτη που το ’φτιαξε και που τυχαίνει να ’μαι ακόμα ‘εν ζωή’…

Λίγα μέτρα πιο πέρα, το ΜΑΡΜΑΡΙΝΟ βάθρο του ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ, μπογιατισμένο με ΑΣΠΡΗ λαδομπογιά…
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
Γλύπτης: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος

Ακούτε κόσμε; Το ΕΛΛΗΝΙΚΟ, ΖΗΛΕΥΤΟ, ΛΕΥΚΟ ΜΑΡΜΑΡΟ…

Πουθενά στον κόσμο δεν γίνονται τέτοιες βλακείες που προσβάλουν την υπόστασή μας. Και να φανταστεί κανένας ότι, το μόνο πράμα που μας έχει απομείνει για να ’μαστε περήφανοι, είναι η ΤΕΧΝΗ.

Αλίμονο αν πέσουν στα χέρια του Δήμου μας, ο ΕΡΜΗΣ του Πραξιτέλη ή τα Γλυπτά του Παρθενώνα, που ζητάμε απ’ το βρετανικό κράτος…

Δεν ξέρω τι άλλο να πω, παρά να εκλιπαρήσω το ανύπαρχτο Υπουργείο Πολιτισμού, να προστατέψει τα έργα Τέχνης, απ’ τον μπογιατζή Δήμαρχο της Αγίας Παρασκευής, που μ’ ένα πινέλο βάφει απερίσκεφτα, ό,τι δεν ταιριάζει με την αισθητική του, προκειμένου να το ‘διορθώσει’ σε ‘κάτι το ωραίον’, κάτω απ’ το απαθές βλέμμα της Αντιπολίτευσής του…

Λυπάμαι βαθύτατα τον Δήμαρχο μιας πόλης, που μπερδεύει τα Έργα ΤΕΧΝΗΣ με τους σκουπιδοτενεκέδες, και τα καλλωπίζει ‘ομοιομόρφως’…

Εξακολουθώ να μην κατηγορώ τους νέους που μουτζουρώνουν τ’ αγάλματα…

Τα χέρια τους είναι προέκταση της καλλιέργειας και της στάσης ζωής των γονιών τους, αλλά και της αλαζονικής αδιαφορίας τής κάθε είδους εξουσίας…

27-3- 2012

Κυριάκος ΡΟΚΟΣ

Γλύπτης – καθηγητής τμήματος ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ,

Τ.Ε.Ι Αθήνας

Τετάρτη 7 Σεπτεμβρίου 2011

Η σύλληψη και η μορφή ενός έργου

Από το βιβλίο του Γιάννη Παππά «Μικρή Συλλογή» (κείμενο με αφορμή τον γλύπτη Αντώνη Αντώνιο):

Μου μιλούσε για τα έργα του, την τέχνη.

- Ευρήκα, μου είπε, στην ακροθαλασσιά ένα παλιό ντεπόζιτο μετάλλινο – ωραίο! Το είχε καταφάγει η σκουριά και η αρμύρα· τρύπες, τρύπες διαφόρων σχημάτων σαν κεντήματα, μα έμενε πάντα η κυβική δομή του, και είχεν αποκτήσει μιαν απαράμιλλη πατίνα: άλλου ώχρες διάφορες, άλλου πράσινο, άλλου κοκκινωπό ή γκρίζο – ένα ωραίο αντικείμενο! Ήμουν ευτυχής με το εύρημα. Γιατί το πρόσεξα; Γιατί μου άρεσε; Γιατί το μάζεψα; Θα απαντήσω.

Μέσα σ’ ένα μεγαλύτερο κιβώτιο από διαφανές πλεξιγκλάς τοποθέτησα το κατεστραμμένο ντεπόζιτο· το περιέχον και το περιεχόμενο. Συμπλήρωσα το έργο μου με δύο μικρούς σωλήνες: ο ένας βγαίνει από το πλεξιγκλάς, στρέφει προς τα κάτω, προς τη γη, ο άλλος βγαίνει από το ντεπόζιτο, πηγαίνει προς τα επάνω, και ύστερα γυρίζει προς τη γη – σωλήνες εισαγωγής εξαγωγής.

Με απασχολεί το θέμα της φθοράς και της αφθαρσίας, της ανακύκλωσης και της ατέρμονης συνέχειας.

Ξέρετε, μου είπε, είναι conceptual art (αυτό που λέμε ελληνικά «νοηματική» ή «εννοιολογική τέχνη»).

Δεν ήταν δυνατό να έχω αντίρρηση, και παρακολουθούσα με προσοχή. Με υπομονή μου εξέθεσε τη σύλληψη του έργου και τη μορφή που την εκφράζει.

- Τα δύο διαφορετικά υλικά συμβολίζουν τη φθορά και το αντίθετό της: σκουριασμένο μέταλλο και αναλλοίωτο πλεξιγκλάς. Η διαδρομή των σωλήνων υποδηλώνει ότι όλα ξεκινούν από τη γη και επανέρχονται στη γη αενάως. Σκέπτομαι ένα ορισμένο θέμα, αναζητώ αντικείμενα – οτιδήποτε και σε οποιαδήποτε κατάσταση. Επεμβαίνω τροποποιώντας τα κάποτε ή τα συνδυάζω με άλλα, ώστε να εκφράζεται η ιδέα μου. Την προσήλωσή μου με εμμονή στην ιδέα της φθοράς και της αφθαρσίας εκφράζω με αυτό το έργο μου, που έχει τίτλο «Αφιέρωμα στον Ήφαιστο και τη Δήμητρα».Το εργαστήριο του θεού βρίσκεται στα έγκατα της Γης – από εκεί ξεκινά η δύναμη και η ενέργεια, το υπόγειο πυρ. Η Δήμητρα, χθόνια θεά, είναι εκείνη που μετατρέπει την ανόργανη ύλη σε οργανική, στα μυστηριώδη βάθη της μητέρας Γης.

Αλλά το έργο αυτό έχει και συνειρμικές διασυνδέσεις: με τον αρχαίο ελληνικό λόγο «Μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω», με το σύγχρονο ελληνικό λόγο «ζούμε εντός του μέλλοντός μας» και με το θρησκευτικό λόγο «Το φθαρτόν ενδύεται την αφθαρσία και το θνητόν την αθανασία». Αυτός είναι ο αισιόδοξος θάνατος της θρησκείας.

Αυτά ειπώθηκαν με μια ανάσα, και αν τα συγκράτησα ακριβώς, είναι γιατί σημείωνα. Όταν σταμάτησε, σηκώθηκε. Ο καλλιτέχνης αυτός είναι γιγαντόσωμος, άντρας ώριμης ηλικίας, με γένια. Όπως καθόμουν χαμηλά, μου φάνηκε τεράστιος στο ημίφως του δωματίου. Πήρε τη στάση του χάλκινου Ποσειδώνα που είναι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, με εντυπωσιακή ακρίβεια –ιδίως στην έκφραση των χεριών, των δακτύλων– και είπε με βαριά φωνή: - Και μήπως δεν είναι conceptual art αυτά τα δύο χέρια, το ένα τεντωμένο σαν να θέλει να φθάσει κάτι για να το θωπεύσει και το άλλο απειλητικό, έτοιμο να κεραυνοβολήσει, μήπως δεν εκφράζουν δύο αντίθετες, ισχυρές, υπέροχες έννοιες;

Έμεινε για λίγο έτσι, ζυγιάζοντας το βάρος του σώματός του πότε στο ένα πότε στο άλλο πόδι, περιμένοντας ίσως κάποιο σχόλιο ή μια αντίδραση από μέρους μου.

- Το μόνο που μπορώ να παρατηρήσω, του είπα, είναι ότι τα έργα σου πρέπει να τα συμπληρώνει ο προφορικός ή ο γραπτός λόγος. Θα ήταν μια καλή ιδέα δίπλα στο έργο να υπάρχει ένα κείμενο ή ένα μαγνητόφωνο που να λέγει όσα μου είπες.

- Και γιατί όχι; απάντησε. Φαντασθείτε μία αίθουσα εκθέσεων, με λαμπρό φωτισμό, μαρμαροστρωμένη, με έργα που θα τα έβλεπες και θα σου μιλούσαν: Είμαι «Το Αφιέρωμα στον Ήφαιστο και τη Δήμητρα» και να γιατί ή είμαι «Ο Μυστικός Δείπνος» ή «Η Αέναη Υπέρβαση». Και να τι εννοώ μ’ αυτό το τραπέζι, με ένα εκμαγείο ποδιού, ένα ποτήρι κρασί και ένα καρβέλι ή μ’ αυτό το σανιδένιο κρεβάτι, μισοκαμένο και γεμάτο καρφάρες.

Συμφώνησα. Ο μονόλογος αυτός δεν ήταν για συζήτηση και ο καλλιτέχνης χαμογελώντας με χαιρέτησε κι έφυγε.


005 «Συνειρμική διασύνδεση»- 1987


002 «Αφιέρωμα στην Αθήνα»- 1985


Βιογραφικό

Ο Κύπριος γλύπτης του καθαρού και σκωπτικού βλέμματος

Το πλήρες του όνομα είναι Αντώνης Αντώνιος Θράσου Θεοχάρους. Γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1942. Όταν ήταν τριών χρόνων, η οικογένειά του συγκατοικούσε με την οικογένεια του Τεύκρου Ανθία (του σημαντικότερου ποιητή της Κύπρου). Από το έκτο έτος της ηλικίας του, ο πατέρας του είχε εργαστήριο μωσαϊκών, με κοινή αυλή και περιβόλι με το εργαστήριο του Σόλωνα Φραγγουλίδη (βραβείο σε παγκόσμια έκθεση), στο Καραβοστάσι (Σολέας).

Ο Φραγγουλίδης διέκρινε από τότε το ταλέντο του Αντώνιου (στην τέχνη) και του έδωσε τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής.

Στο Παγκύπριο Γυμνάσιο ο Τηλ. Κάνθος και ο Διαμαντής (ο οποίος μοιράστηκε το πρώτο βραβείο με τον Χένρυ Μουρ), εκτός από τα τυπικά μαθήματα του σχολείου, τον φρόντισαν ιδιαίτερα στην τέχνη της ζωγραφικής.

Μετά το Γυμνάσιο σπούδασε διακοσμητική και αρχιτεκτονικό σχέδιο. Ασχολήθηκε όμως περισσότερο με τη γλυπτική και τη ζωγραφική.

Το 1986 στην Ελλάδα γνώρισε τον Ακαδημαϊκό γλύπτη Γιάννη Παππά στου οποίου το εργαστήριο έμαθε περισσότερα για την τεχνική και την τέχνη της Γλυπτικής. Συνεργάστηκε δε μαζί του σε ορισμένα έργα.

Έχει λάβει μέρος σε παγκύπριες, πανελλήνιες και ομαδικές εκθέσεις.

Έχει παρουσιάσει τη δουλειά του σε ατομικές εκθέσεις από το 1970.

Το 1997 συμμετέχει στο πρώτο Φεστιβάλ εικαστικών τεχνών στη Λευκωσία.

Το 1999 με άλλους τέσσερις Τήνιους καλλιτέχνες συμμετέχει σε έκθεση με θέμα την «Οδύσσεια», στο Μοντελιμάρ της Μασσαλίας, στη Γαλλία.

Το 2000 η ίδια έκθεση στην αναγεννησιακή πόλη Ανσιέρ της Γαλλίας.

Έργα του υπάρχουν στην πινακοθήκη Πιερίδη, στο σπίτι της Κύπρου «Αθήνα», στην πινακοθήκη σύγχρονης τέχνης στη Λευκωσία, στο Μουσείο Αιγαίου, στα Μουσεία Μοντελιμάρ, Μασσαλίας και Ανσιέρ στη Γαλλία, σε Δημόσια ιδρύματα και σε ιδιωτικές συλλογές και πολλές χώρες του κόσμου.

Κυριακή 22 Μαΐου 2011

Χρωματιστοί υαλοπίνακες: Τεχνολογία, Διάβρωση και Συντήρηση


Α. Καραμπότσος, Μ. Κοντονικολή, Β. Λαμπρόπουλος

Περίληψη

Το βιβλίο περιέχει στο πρώτο κεφάλαιο ιστορικά δεδομένα σχετικά με την εξέλιξη των χρωματιστών υαλοπινάκων στην Ελλάδα και σε άλλες περιοχές της λεκάνης της Μεσογείου αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται, η τεχνολογία και η διακόσμηση των χρωματιστών υαλοπινάκων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Στο τρίτο κεφάλαιο περιγράφονται τα είδη φθορών των υλικών των χρωματιστών υαλοπινάκων, που οφείλονται στην παρουσία υγρασίας, ατμοσφαιρικής ρύπανσης, βιολογικών επικαθίσεων, εναλλαγών θερμοκρασίας και προηγούμενων επεμβάσεων συντήρησης. Στο τέταρτο κεφάλαιο περιγράφονται δεδομένα συντήρησης και αποκατάστασης των χρωματιστών υαλοπινάκων, όπως ανάλυση του δομικού υλικού, καθαρισμοί και στερεώσεις των επιφανειών, συγκόλληση των θραυσμάτων, συμπλήρωση των περιοχών που λείπουν και τελική αισθητική αποκατάσταση του χρωματιστού υαλοπίνακα.

ISBN 978-960-90083-4-1

Το βιβλίο διατίθεται από τον Β. Λαμπρόπουλο:


Τρίτη 1 Μαρτίου 2011

Πανίσχυρος πολιορκητής η αλμύρα


Τα κάστρα των Ιωαννιτών ιπποτών της Ρόδου έχουν υποστεί ανεπανόρθωτη φθορά. Αιώνες τώρα πολιορκεί η αλμύρα της θάλασσας τη μεσαιωνική πόλη της Ρόδου προκαλώντας φθορές στα τείχη και τα κτίσματα. Κάθε κύμα που σκάει στην ακτή, σηκώνει σταγόνες νερού που με τη βοήθεια του αέρα τυλίγουν το Κάστρο των Ιπποτών διαβρώνοντάς το.Oι πέτρες είχαν ξεφτίσει. Είχαν αλλοιωθεί, και κάποιες είχαν εξαφανιστεί από τη θέση τους. Ακόμη και πίσω από τις πόρτες, στο εσωτερικό των κτιρίων, οι γλυπτοί διάκοσμοι είχαν καταστραφεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα ιπποτικά γείσα δεν αναδείκνυαν τις αλλοτινές τους λεπτομέρειες. Λίγο- πολύ, ολόκληρη η μεσαιωνική πόλη που θεμελιώθηκε στο βόρειο άκρο του νησιού της Ρόδου φάνταζε αδύναμη να αντισταθεί σ΄ αυτόν τον αναπάντεχο εισβολέα. Ήταν η πρώτη εικόνα που αντίκρυσε ο δρ Αλέξης Στεφανής μόλις έφθασε στη Ρόδο από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Ο Αλέξης Στεφανής εκπονούσε τη διδακτορική του διατριβή στο Τμήμα Περιβάλλοντος του πανεπιστημίου υπό την επίβλεψη του καθηγητή Χριστόδουλου Πηλίνη και του καθηγητή στο Τμήμα Συντήρησης Αρχαιοτήτων του ΤΕΙ Αθήνας, Παναγιώτη Θεουλάκη. Περπάτησε μέσα στην πόλη για να δει πού θα στήσει τα επιστημονικά του όργανα και διαπίστωσε πως η απόσταση που τη χώριζε από τη θάλασσα ήταν περίπου από 20 έως 570 μέτρα. Όμως οι φθορές δεν ήταν ομοιογενείς. Κάτι συνέβαινε με τα σταγονίδια που έπεφταν στα τείχη. Κάτι που είχε να κάνει με τη σύστασή τους. «Φαίνεται πως η πόλη δεν ξέρει και η ίδια τι “εχθρό” έχει να αντιμετωπίσει...».
Ασβεστόλιθος
Τα τείχη και τα σπίτια κτίστηκαν με ένα είδος πέτρας που λέγεται βιοκλαστικός ασβεστόλιθος. Η πέτρα αυτή υπάρχει στο νησί. Το χαρακτηριστικό της είναι ότι έχει μεγάλους πόρους και διαθέτει μικρές μηχανικές αντοχές, λέει στα «ΝΕΑ» ο Αλέξης Στεφανής. Γι΄ αυτό και είναι ευάλωτη στα αερολύματα από τη θάλασσα. Τρυπώνουν μέσα στους πόρους και αρχίζουν ανενόχλητα τη διαβρωτική τους δράση. Ο Αλέξης Στεφανής, που σήμερα είναι επιστημονικός συνεργάτης στο Τμήμα Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του ΤΕΙ, εξέτασε μια πέτρα προσεκτικά από τα τείχη της πόλης. Στη συνέχεια και άλλες πολλές. «Εδώ οι πόροι έχουν διαρρηχθεί. Υπάρχει κοκκώδης αποσάθρωση, χάθηκε το χρώμα, η υφή. Εδώ έχει υποστεί κυψέλωση, χάθηκε ο λίθος, στη θέση του υπάρχει κενό». Σε κάθε βήμα που έκανε παρατηρούσε σχεδόν το ίδιο αποτέλεσμα. «Αυτές οι φθορές σχετίζονται με τη σύσταση των σταγονιδίων. Αλλιώς ξεκινούν από τη θάλασσα και αλλιώς φθάνουν στα τείχη. Μας περιμένει πολλή δουλειά». Εκείνη τη στιγμή ο αέρας φύσαγε από τον βοριά.
Πείραμα
Ο Αλέξης Στεφανής, χωρίς να χάσει χρόνο, πήγε και βρήκε βιοκλαστικούς ασβεστόλιθους όμοιους με εκείνους που χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση της πόλης. Τους έκοψε σε μικρά κομμάτια και τους τοποθέτησε σε διάφορα σημεία της Ρόδου, σε μικρή και μεγάλη απόσταση από τη θάλασσα. Τους άφησε εκεί για έναν χρόνο, ώστε να δει σε τι βαθμό θα διαβρωνόταν η όψη τους. Πήρε και τμήματα πέτρας από τα τείχη. Και από το εσωτερικό σπιτιών. Τα αερολύματα είχαν τον τρόπο τους να διαπερνούν τους εξωτερικούς τοίχους. Τα έβαλε στις αποσκευές του και ξεκίνησε για τη Μυτιλήνη, να τα εξετάσει στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Ο αέρας είχε αλλάξει. Φύσαγε νοτιάς. «Οι μετεωρολογικές συνθήκες που επικρατούν στο νησί καθορίζουν και τη μορφή που θα έχουν τα αερολύματα από τη στιγμή που θα ξεπηδήσουν μέσα από τη θάλασσα μέχρι την ώρα που θα εναποτεθούν στα τείχη. Η διάρκεια παραμονής τους στην ατμόσφαιρα καθορίζει και τη φυσιογνωμία της χημικής τους σύστασης. Για παράδειγμα, το καλοκαίρι τα σταγονίδια που θα ξεπηδήσουν από το κύμα μπορεί να στεγνώσουν και να πέσουν πάνω στα οικοδομήματα όχι ως νερό αλλά ως ένα κορεσμένο διάλυμα σε χλωριούχο νάτριο».
Αλάτι και θείο
Μπορεί επίσης το αερόλυμα να συναντήσει στον δρόμο του θείο, που προέρχεται από καύσεις πετρελαιοειδών και ορυκτών καυσίμων και να ενωθεί μαζί του. Ή επίσης να βρει κόκκους χώματος και να ενωθεί εξίσου μαζί τους. « Κοιτάζοντας βαθιά μέσα στις πέτρες, διαπιστώσαμε ότι υπήρχαν δύο βασικές κατηγορίες αερολυμάτων που προξενούν τις φθορές. Τα μικροσωματίδια από χλωριούχο νάτριο και εκείνα με θειικό νάτριο».


Αερολύματα προκαλούνται από τα κύματα και μεταφέρονται στην πόλη με τον αέρα.

Η ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΠΟΛΗ
Τα αερολύματα εισχωρούν στους πόρους του ασβεστόλιθου και καταστρέφουν τείχη, σπίτια, μέγαρα, μνημεία, το μάρμαρο γίνεται τρίμματα γύψου.



Καθώς τα σταγονίδια από τη θάλασσα ορμούν πάνω στα οικοδομήματα, ασκούν πιέσεις στους πόρους του λίθου, πιέσεις κρυστάλλωσης, και αδρανοποιούν τις μηχανικές του αντοχές. Τα αερολύματα έχουν διάσταση από 0,20 μέχρι 5 χιλιοστά του χιλιοστού και εκείνα που αποτελούνται από θειικό νάτριο είναι τα πιο επικίνδυνα. Ενυδατώνονται εύκολα μέσα στους πόρους του λίθου και ο όγκος τους αυξάνεται έως και 300% δημιουργώντας μεγαλύτερη φθορά. Η δράση του θείου γενικότερα προκαλεί τη λεγόμενη γυψοποίηση όπως συμβαίνει και με τα αρχαία μνημεία της Αθήνας. Καίει την πέτρα και την μετατρέπει σε γύψο, τρίμματα. Πολλές φορές τα αερολύματα δεν επικάθονται στην εξωτερική πλευρά των τειχών. Μετακινούνται προς το εσωτερικό του λίθου και διαβρώνουν το εσωτερικό του οικοδομήματος. Είναι το φαινόμενο της κρυπτοεξάνθησης. Ο Αλέξης κρατάει μια από τις πέτρες που είχε αφήσει δοκιμαστικά κοντά στη θάλασσα. Ο ένας χρόνος την είχε αλλάξει. «Δυστυχώς, δεν υπάρχει κάποιος τρόπος για να αποκατασταθούν μόνιμα αυτές οι βλάβες. Μπορούμε να αποκαταστήσουμε την όψη των τειχών, έχουν γίνει τέτοιες προσπάθειες και έχουν εντυπωσιακά αποτελέσματα, όμως η επίδραση της θάλασσας δεν σταματά. Τα κύματα θα συνεχίζουν να σκάνε στην ακτή, ο αέρας θα συνεχίζει να σηκώνει σταγόνες και τα τείχη θα συνεχίζουν να βρίσκονται στην ίδια θέση ανακόπτοντας την πορεία τους».Πηγή: ΝΕΑΡΕΠΟΡΤΑΖ: Στέφανος Κρίκκης skrik@dolnet.gr